عباسيان قيام خود را از اين منطقه آغاز كردند . با روى كار آمدن مأمون مرو مركز خلافت شد ولى در قرن سوّم وى دار الحكومه را از مرو به نيشابور منتقل كرد . « 106 » مرو در سال 1310 هجرى قمرى به تصرّف روسها درآمد و تا اين زمان جزو خاك شوروى سابق باقى مانده و مردم آن به زبانهاى فارسى ، تركى و روسى صحبت مىكنند . پس از تسلط روس بر مرو ، شهر جديدى در كنار شهر قديمى بنا شد كه هم اكنون به « بئر أم على » مشهور است . « 107 » راه كنونى مشهد به سرخس و مرو از شرق مشهد چند راه اسفالته و شنى منشعب مىشود . راه اسفالتهء متداول به سرخس ، جاده‌اى است كه از روستاى خيابان مىگذرد ، اين روستا در دوازده كيلومترى مشهد قرار دارد . از آنجا به مسافت سى كيلومتر به « آبروان » مىرسيم و سپس از « چاهك » ، « خارزار » و « شورك ملكى » به مسافت شش ، هفت و دوازده كيلومتر مىگذريم و با طى كردن سى و نه كيلومتر ديگر به « مزدوران » مىرسيم . كشف رود كه از شورك ملكى در امتداد جاده ادامه داشت از مزدوران كه جاده به سمت شمال شرقى متمايل مىشود به سمت شرق امتداد مىيابد . نام ديگرى كه مزدوران به آن معروف است ( مزداوند ) است . از مزدوران به مسافت بيست و چهار كيلومتر به « شورلوخ » « 108 » و از آنجا با پيمودن بيست و شش كيلومتر به « گنبدلى » مىرسيم . از آنجا تا سرخس سى و چهار كيلومتر باقى است . سرخس در منتهى اليه خط مرزى ايران و اتّحاد جماهير شوروى سابق قرار دارد . سرخس قديم به فاصلهء تقريبى ده كيلومتر آن طرف مرز قرار گرفته و از آنجا راهى است كه از كنار درياچه « وودو خرانيليشچه » مىگذرد و از جاده‌اى كه به موازات كانال قره قوم قرار دارد به مرو يا « مارى » كه امروزه يكى از شهرهاى شوروى سابق به شمار مىآيد

--> ( 106 ) - طبرى ، تاريخ طبرى ، 5 / 4 - 263 ؛ يعقوبى ، البلدان ، ص 83 ؛ يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، 2 / 65 - 450 ؛ بيهقى ، تاريخ بيهقى ، ص 30 - 29 . جهت اطلاع از نهضتهاى شعوبيه نگاه كنيد به : ممتحن ، نهضت شعوبيه ، فصل يازدهم و دوازدهم . ( 107 ) - عباس سعيدى ، خراسان بزرگ ، ص 234 . ( 108 ) - شورلق هم گفته شده است .